พฤกษ์

ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์

ชื่อสามัญ : Indian Walnut, Siris
ชื่ออื่นๆ : ซึก, ซิก, จามจุรี, กะซึก, ชุงรุ้ง, ก้ามปู, คะโก, จามรี (ภาคกลาง) มะขามโคก, มะรุมป่า (นครราชสีมา) ก้านฮุ้ง (ชัยภูมิ) ถ่อนนา (เลย) พญากะบุก (ปราจีน) จ๊าขาม (ภาคเหนือ) ตุ๊ด (ตาก) กรีด, แกร๊ะ (ภาคใต้) กาแซ, กาไม (สุราษฎร์ธานี)
วงศ์ : วงศ์ถั่ว Leguminosae และวงศ์ย่อย Mimosoideae
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Albizia lebbeck Benth.

เมนูอาหารผักยืนต้น

พฤกษ์หรือซึกเป็นไม้ยืนต้นสูงใหญ่ ต้นที่อายุมากๆอาจสูงได้กว่า 25 เมตร กิ่งก้านแผ่ขยายให้ร่มเงากว้างขวาง ยอดและใบอ่อนซึกมีรสหวานมัน ลวกหรือต้มให้รสชาติดีมาก โดยเฉพาะหากผัดไฟแดงหรือแกงเลียงใส่ปลาย่างหรือกุ้งแห้ง

อาจนับเป็นผักยืนต้นที่มียอดอ่อนที่รสชาติดีมากอีกชนิดหนึ่งในระดับเดียวกันกับผักอีกล่ำหรือมะกล่ำตาช้างทีเดียว

ดอกอ่อนลักษณะเหมือนดอกจามจุรี แต่สีออกเหลืองอ่อน แทนที่จะเป็นมีชมพูเหลือบ กินได้เหมือนใบอ่อน มีรสมันเช่นกัน

เลียงผักซึก

ยอดผักซึกอ่อนๆ ที่แตกจากการตัดกิ่งใหญ่จะหวานอร่อย นุ่มนวล ผัดไฟแดงได้ความกรอบกรุบ แต่ถ้ามีใบที่ไม่อ่อนมากนักปนมาด้วย ก็เหมาะจะเลียงซดน้ำร้อนๆ บางคนชอบใส่หางกะทิเพิ่มความมันให้น้ำแกง ทั้งยังส่งผลให้กลิ่นกะปิในเครื่องแกงหอมกว่าเลียงในน้ำเปล่าๆ

เครื่องปรุง

พริกไทย หอมแดง รากกระชาย กะปิ กุ้งแห้ง ผักซึก เกลือป่น

วิธีปรุง

ตำพริกไทย หอมแดง กะปิ กุ้งแห้ง และรากกระชายให้แหลกเป็นน้ำพริกเลียง เอาละลายในหม้อน้ำ ตั้งไฟให้เดือด เติมเกลือป่นให้ออกรสเค็ม แล้วใส่ผักซึก ต้มจนผักสุกและกลิ่นน้ำแกงหอมกะปิ

จาก หนังสือผักยืนต้น กินผักอายุยืน โลกอายุยาว โดย กฤช เหลือลมัย หน้า 43

ข้อมูลทางโภชนาการ

ใบอีซึกสด 1 กิโลกรัม
โปรตีน ร้อยละ 16.2
เส้นใยอาหาร ร้อยละ 29.6
พลังงาน 18.8 MJ/kg
แคลเซียม 19.3 g/kg
ฟอสฟอรัส 1.7 g/kg
กรดอะมิโน อาร์จินีน ร้อยละ 4.8 ของโปรตีน
กรดอะมิโน ลูซีน ร้อยละ 6.8 ของโปรตีน
กรดอะมิโน วาลีน ร้อยละ 4.9 ของโปรตีน

ที่มา : CIRAD, 1991; Gaulier, 1968; Khajuria et al., 1968; Malik et al., 1967; Sharma et al., 1966

สรรพคุณทางยา

ส่วนที่ใช้ประกอบอาหาร : ใบ ยอดอ่อน