ชะมวง


ชะมวง

ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์

ชื่อสามัญ : Cowa
ชื่ออื่นๆ : ส้มป้อง มะป่อง (คนเมือง), หมากโมก (อุดรธานี), มวงส้ม (นครศรีธรรมราช), กะมวง มวง ส้มมวง (ภาคใต้), กานิ (มลายู-นราธิวาส), ตระมูง (เขมร), ยอดมวง, ส้มม่วง, ส้มโมง, ส้มป่อง
วงศ์ : วงศ์มังคุด (CLUSIACEAE หรือ GUTTIFERAE
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Garcinia cowa Roxb. ex Choisy

เมนูอาหารผักยืนต้น

ต้นชะมวงสูงราว 5-10 เมตร ส่วนใหญ่เป็นพืชที่คนจะเก็บยอดและใบอ่อนซึ่งจะแตกมากในราวเดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม คนภาคอีสานกินยอดอ่อนๆ รสเปรี้ยวจัดเป็นผักสด ส่วนคนภาคตะวันออกเลือกเก็บใบเพสลาดปิ้งไฟพอหอม ใส่ในแกงหมูสามชั้นเคี่ยวนานจนเข้มข้น ให้รสเปรี้ยวอมฝาดตัดความมันของหมู่ได้ดี บางแห่งกินดอกด้วย แต่ไม่พบมากนัก

ที่ไม่ใคร่เห็นคือลูกชะมวง ทั้งลูกดิบสีเขียวและลูกสุกสีส้ม ออกมาช่วงเดือนสิงหาคมถึงกันยายน เนื้อลูกดิบเปรี้ยวจัด มีน้ำมันมาก เวลาปอกเปลือกหรือหั่นเนื้อจะติดมีดเล็กน้อย เนื้อแน่นแข็ง ใส่แกงส้มไม่เหมือนผลไม้อื่นๆ

ถ้าจะปรุงใส่น้ำพริกต้องสักซอยค่อนข้างละเอียด ตำให้เนื้อนุ่มก่อนปรุงรสเปรี้ยวได้จัดจ้าน

ใบชะมวงเพสลาดเป็นของเปรี้ยวที่ใช้มากในครัวของคนภาคตะวันออก นอกจากรสเปรี้ยวจัดแล้ว ใบเพสลาดจะมีรสฝาดเล็กน้อย ทำให้มีความเปรี้ยวที่นุ่มนวล ไม่แหลมจนเกินไป ใช้ตัดรสมันของไขมันสัตว์ในแกงหรือต้มที่ต้องเคี่ยวนานๆ ได้ค่อนข้างดีกว่าของเปรี้ยวชนิดอื่นๆ เพราะเนื้อใบแน่น ไม่เละง่าย

จาก หนังสือผักยืนต้น กินผักอายุยืน โลกอายุยาว โดย กฤช เหลือลมัย หน้า 96

เครื่องปรุง

น้ำพริกแกงเผ็ด หมูสามชั้น ใบชะมวงเพสลาด กะปิ พริกชี้ฟ้าเหลืองแดง น้ำปลา น้ำตาลปี๊บ

วิธีปรุง

หั่นหมูสามชั้นเป็นชิ้นหนา เอาลงคั่วในกระทะที่ใส่น้ำมันหมูเล็กน้อย พอน้ำมันเริ่มออกมาจึงใส่น้ำพริกแกงเผ็ดและกะปิลงผัดกับหมูจนหอม เติมน้ำปลา น้ำตาลปี๊บให้ออกรสหวาน ใส่พริกชี้ฟ้า เทเปลี่ยนใส่หม้อใบใหญ่ เติมน้ำให้ท่วมหมู

เอาใบชะมวงเพสลาดนาบในกระทะเปล่าที่ตั้งไฟไว้จนเกรียมเล็กน้อยเพื่อเพิ่มกลิ่นหอม แล้วใส่ในหม้อแกงหมู เคี่ยวนานจนหมูเริ่มเปื่อย ตัวใบนุ่ม รสเปรี้ยวออกมาผสมรสเค็มเผ็ดหวานจนกลมกล่อมดี และน้ำแกงมีมันสีแดงลอย

ถ้าชอบกลิ่นเครื่องสมุนไพรท้องถิ่น เช่นเร่วหอมและดอกผักชีไร่แห้ง ก็ใส่ผสมลงไปตั้งแต่ตอนแรกคั่วชิ้นหมูเลยก็ได้

สรรพคุณทางยา

ส่วนที่ใช้ประกอบอาหาร : ใบ ยอดอ่อน